سیاست های تجاری در صادرات آبزیان

عرضه محصولات آبزی در داخل  به علت ضعفهای بنیادی فقط با یک روش عرضه  ومصرف می‌شود در حالی که شرایط اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی درکشور تغییر کرده و در دنیا آبزیان در بسته‌بندی‌های مختلف و با شیوه‌های متنوع آماده مصرف می‌شوند که تعامل دراین زمینه می تواند شکوفایی عظیمی در زمینه شیلات برای کشور داشته باشد
بازار آبزیان در جهان به دلیل بالا بودن مصرف این محصولات به خصوص در کشورهای توسعه یافته، بازار پررونقی است. با توجه به تاکید ایران بر افزایش صادرات کالاهای غیرنفتی و کاهش وابستگی به درآمد نفت؛ این بازار، فرصتی مناسب برای عرضه تولیدات آبزی در عرصه‌های بین‌المللی به شمار می‌رود. سال 84 در کل نزدیک به 16 هزار و 784 تن ماهی، میگو و خاویار به خارج صادر شد که مبلغ 39 میلیون دلار عاید کشورمان کرد.

این میزان صادرات از ابتدای سال جاری تا پایان آبان ماه به 18 هزار و 899 تن رسیده که نسبت به سال گذشته 154 درصد رشد نشان می‌دهد.به گفته کارشناسان صادرات انواع ماهیان پرورش طی دو سال اخیر به کشورهای همسایه از جمله عراق روبه‌افزایش گذاشته است.عمده صادرات یعنی 85 درصد به ماهیان پرورشی و 10 تا 15 درصد به میگوی پرورشی اختصاص یافته است.با آن که آمار ما نمایانگر روند صعودی تولید و صادرات آبزی کشورمان طی چند سال اخیر هستند اما سهم ما از این سفره جهانی با توجه به حجم داد و ستدها  ناجیز است وقابلیت  افزایش  را دارا می باشد
امروز کشورهایی مانند چین که با سیاست‌ها، برنامه‌ها و اهدافی مشخص و حساب شده پا به عرصه تولید و صادارت محصولات آبزی گذاشته‌اند رقیب سرسختی برای تولیدکنندگان ما محسوب می‌شوند چرا که این کشور سالانه 60 میلیون تن محصولات آبزی تولید می‌کند و توانسته است فقط در بازار میگوی 156 هزار تنی اسپانیا 17 درصد آن را به خود اختصاص دهد و جایگزین آرژانتین شود.

بالطبع حضور فعال‌تر در عرصه رقابت‌های جهانی از میان برداشتن موانع صادرات را ضروری نشان می‌دهد.

 موقعیت ایران را از نظر صادرات آبزیان مطلوب توصیف میشود طوری که  در زمینه انواع ماهیان گرم آبی و سرد آبی و دوگونه میگو در اروپا بازار خوبی پیدا شده است و با توجه به بالا بودن سرانه مصرف آبزیان در کشورهایی نظیر ژاپن می‌توانیم قسمتی از این بازار را به دست آوریم مشروط بر آن که قبل از هر چیز مشکلات و موانع صادرات را از پیش‌رو برداریم.عدم حضور ثابت و دائم در بازار جهانی آبزیان با اهتمام بسته بندی نوین از عمده مشکلات صادرات آبزیان ایران می باشد برای حضور دائم در این بازارها، ابتدا با برنامه‌ریزی مشخص و صحیح تولید آبزیان را به حد قابل قبولی برسانیم، ضمن آن که نباید به پرورش و تولید گونه خاصی از آبزیان وابسته شویم.واز طرفی در زمینه بسته بندی آبزیان تلاشی افزون صورت گیردبالا بودن بهره بانکی موجب شده قیمت تمام شده تولیدات‌مان نسبت به قیمت جهانی بالاتر رود در حالی که با توجه به صادرات بیش از 90 درصد تولیدات آبزیان کشور، دولت باید در زمینه تسهیلات بانکی شرایط ویژه‌ای را برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان در نظر بگیرد و ما نباید بهره مساوی با آنچه که سایر تولیدکنندگان می‌پردازند، پرداخت کنیم.

جبران قیمت‌ها از طریق حمایت‌های دولتی و ارزش افزوده امکان‌پذیر است و تولیدکنندگان و صادرکنندگان خود نیز تلاش تازه‌ای را برای توسعه صادرات از طریق ارزش افزوده محصولات آبزی و تنوع بخشی به این محصولات آغاز کرده‌اند
مشارکت با کشورهایی مانند چین، مالزی، اکوادور و سنگاپور است که به دانش‌ فرآوری محصولات آبزی مجهزند

حضور مستمر در بازارهای جهانی مستلزم رعایت استانداردهای جهانی برای صادرات است و بر صدور به موقع گواهی‌های بهداشتی از سوی سازمان دامپزشکی و همچنین هماهنگی این سازمان با قوانین بین‌المللی کمک به صادرات آبزیان است

تعامل بیشتر بین اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان آبزی پروری با دولت به نفع صادرات این محصولات است

برخی از محصولات آبزی کشور فاقد بسته‌بندی مناسب و استانداردهای لازم برای صادرات هستند.

صادرات آبزیان در کشور عموما" در بسته‌های دو یا شش  یاده کیلویی صادر می‌شودو در کشورهایی مثل اسپانیا –ترکیه یاامارات،ترکمنستان- گرجستان -ارمنستان بسته‌بندی‌های این محصولات پس از فرآوری عوض می‌شود که  این کار چند اشکال اساسی دارد. نخست این که هزینه‌های بسته‌بندی از بین می‌رود و ارزش افزوده‌ای که از ناحیه بسته‌بندی باید نصیب  تولید کننده  وصادر کننده ایرانی شود عاید کشورهای دیگر می‌گردد. دوم آن که محصولات ایرانی با مارک کشورهای دیگر در بازارهای بین‌المللی عرضه می‌شود و از این رو متقاضیان محصولات آبزی، ایران را به عنوان صادرکننده آبزی محسوب نمی یارند.

پاره‌ای از مشکلات صادراتی  ابزیان  به مسائل سیاسی ربطی نداشته است وکم‌کاری و سهل‌انگاری بعضی از مسئولان مرتبط  بااین بخش است  مثلا"در مورد اعلام ممنوعیت صادرات میگوی ایران به اروپا اگر سازمان دامپزشکی به موقع گواهی سلامت محصولات میگو را به اتحادیه اروپا ارسال می‌کرد این مشکل پیش نمی‌آمد.»

ویااعلام شفاهی ممنوعیت واردات آبزیان پرورشی در برخی کشورهای اروپایی از ایران این است که اروپایی‌ها به دلیل ماده فنی مانع از واردات میگوی ایران به کشورهای خود شدند در حالی که سازمان دامپزشکی برای این کار دلیل فنی نداشته است و لی سازمان شیلات  ایران  با درایت نسبت به اتخاذ سیاست به طور شفاهی اعتراض کرده است

ویا مطلب مستند تر مربوط به صادرات محصولات شرکت کیانیان شمال به قزاقستان است که در اثر عدم توجیه دامپزشکی استان کلستان وعدم هماهنگی با اداره استاندارد وگمرگ باعث از دست رفتن یک بازار پررونق در آسیای میانه بوده که متاسفانه هنوز هیچ یک از این دستگاها ی دولتی حاظر به قبول خسران نیستند وهریک دیگری را عامل این مشکل میدانند

 نتیجه : مطمئنا"این اقدام تلافی‌جویانه و غیرتجاری کشورها به ضرر صادرات آبزیان و امنیت غذایی کشور تمام می‌شود و آثار روانی منفی بر جا خواهد گذاشت


در راستای توسعه صادرات آبزیان بایدسیاست‌هایی لحاظ شودکه دستیابی به آن نیازمند فراهم شدن شرایط داخلی و بین‌المللی، هماهنگی دستگاه‌های ذی‌ربط، تأمین اعتبارات و کاهش حجم بوروکراسی اداری است. این سیاست‌ها حول چهار محور یعنی تنوع بخشی به محصولات شیلاتی قابل صدور با تأکید بر افزایش سهم محصولات دارای ارزش افزوده، تنوع‌بخشی به بازارهای هدف و گسترش آنها، توسعه صادرات محصولات شیلاتی از طریق اجرای برنامه‌های صادرات مجدد و اصلاح سامانه‌های بازاریابی و بازاررسانی محصولات شیلاتی به منظور توسعه صادرات است.