ماهی سفید ذریای خزر

 

خزر نام قومی است وحشی که در حاشیه شمالی این دریا در شمال قفقاز حکومت داشتند . سپس گروهی از آنان بطرف قسمت جنوب غربی قفقازیه و شبه جزیره کریمه در شمال دریای سیاه مهاجرت کرده و سرزمین خزران را ایجاد نمودند. دریای خزر با وسعت 3733000 کیلومتر مربع بزرگ ترین دریاچه جهان و یک مخزن آبی مشترک بین پنج کشور جمهوری اسلامی ایران، جمهوری آذربایجان، جمهوری فدراتیو روسیه، جمهوری قزاقستان و جمهوری ترکمنستان        می باشد. این دریا دارای ماهیان با ارزش اقتصادی فوق العاده بوده و در آن 115 گونه و زیر گونه از انواع ماهیان زندگی می کنند . از مهمترین ماهیان این دریا میتوان پنج گونه منحصر بفرد ماهیان خاویاری شامل فیل ماهی، تاس ماهی ایران (قره برون) تاس ماهی روس (چالباش)، شیب ، ماهی ازون برون (دراگول) و از ماهیان استخوانی ماهی سفید ، کفال ، سیم ، سوف، کپور، سس ماهی، ماهی آزاد و کیلکا ماهیان را نام برد.

ماهی سفید مهمترین ماهی استخوانی دریای خزر بوده و با توجه به ارزش غذایی بالا، کیفیت عالی گوشت و لذیذ بودن مورد توجه صیادان، ساحل نشینان و مردم کشور ما و حتی سایر کشورهای حاشیه دریای خزر می باشد . طول عمر این ماهی در دریای خزر 10-9 سال بوده و صید سالیانه این ماهی معمولاً از 10 مهرماه شروع و تا 10 فروردین ماه ادامه می یابد.ماهی سفید در حوزه ایرانی دریای خزر دارای دو فرم بهاره و پائیز بوده و برای تخم ریزی و تکثیر طبیعی وارد منابع آب شیرین رودخانه ها و تالاب های حاشیه این دریا می شود

اهداف شیلاتی

● اهداف کیفی شیلات (اهداف آرمانی)

- افزایش سهم آبزیان در الگوی غذایی کشور - بهره برداری مسیولانه و پایدار از منابع آبزی کشور - بهبود کیفیت و کاهش ضایعات آبزیان - حفاظت و بازسازی موثر ذخایر آبزیان - بهبود الگوهای مدیریت آبزی پروری و صید با تاکید بر گسترش مشارکت بهره برداران - بهبود نقش قوانین و مقررات در راهبر، بازسازی، حفاظت و بهره برداری پایدار - گسترش پژوهش های کاربردی و مهارت آموزی شیلاتی - ارتقاء سطح دانش و مهارت های حرفه ای نیروی انسانی زیربخش - ارتقاء بهره وری از منابع و عوامل تولید - توسعه فن آوری و پژوهش های کاربردی به منظور بهره برداری پایدار از منابع و ذخایر آبزی - توسعه پوشش بیمه، عوامل تولید و محصولات در فرآیند صید و آبزی پروری - توسعه صنایع تبدیلی شیلاتی با تاکید بر ارزش افزوده بالا - افزایش کیفیت و تنوع محصولات شیلاتی با تاکید بر بازار محوری - افزایش امنیت سرمایه گذاری و بهره گیری بهینه از منابع و تسهیلات مالی و اعتباری

● اهداف کیفی پنج ساله (جهت گیری برنامه چهارم)

- تامین امنیت غذایی متکی بر افزایش تولید داخلی - بهبود کیفیت و کاهش ضایعات آبزیان - توسعه صادرات - تقویت ساختار بازار - حفاظت و بازسازی ذخایر - توسعه صید از آب های دور - ارتقاء بهره وری در آبزی پروری پایدار با بهره گیری از دانش - توسعه پژوهش های کاربردی و فن آوری نوین

● اهداف کمی زیر بخش شیلات

- افزایش سرانه مصرف 2 گرم پروتین شیلاتی در سال پایان برنامه - افزایش صادرات از 14389 به 47350 تن در سال پایان برنامه

- افزایش صید در آب های جنوب از 299128 به 450000 تن - افزایش صید درآب های شمال از 32533 به 38400 تن

- افزایش پرورش آبزیان از 110200 به 321400 تن - ارتقاء بهره وری در زیربخش شیلات به میزان 02/0 درصد سالیانه

● فعالیت های محوری

- مطالعات جامع توسعه شیلات - طرح توسعه پایدار تکثیر و پرورش ماهی و سایر آبزیان آب شیرین

- طرح توسعه پایدار تکثیر و پرورش میگو و سایر آبزیان - تکمیل، تجهیز، مدیریت و نگهداری مجتمع های آبزی پروری

- بازسازی ذخایر آبزیان - مدیریت صید و اصلاح روش های ماهیگیری - احداث، تکمیل، تجهیز و نگهداری بنادر ماهیگیری

- حفاظت از ذخایر آبزیان - ارتقاء کیفیت اصلاح ساختار توزیع و فرهنگ مصرف آبزیان و توسعه فرآورده های شیلاتی

- ارتقاء بهره وری و ساماندهی مراکز تخلیه صید - کمک های فنی و اعتباری طرح های شیلاتی

وضعیت بخش شیلات در کشور

سرعت رشد جمعیت جهان در مقایسه با روند افزایش تولیدات مواد غذائی ونحوه توزیع جهانی محصولات کشاورزی نشان دهنده این واقیعت است که مواد غذایی مورد نیاز مردم روز به روز با مشكلات جدیدتری همراه است توزیع نامتعادل مواد غذایی نیز مزید برعلت بوده وسبب کمبودهایی شده است به طوری که در حال حاضر قسمت اعظم جمعیت جهان از گرسنگی ویا کمبود موادغذائی ،  سوء تغذیه وبیماریهای ناشی از آن رنج برده و در معرض آسیب قرار دارندشیلات در بخش کشاورزی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. از یک سو با تامین حدود 400 هزارتن انواع آبزیان و عرضه آن به بازارهای داخلی و خارجی نقش مهمی در تامین بخشی از نیاز پروتیین حیوانی کشور ایفا می نماید، از سوی دیگر صادرات ماهی، میگو و خاویار سالانه حدود 60 میلیون دلار ارز دلار وارد کشور می نماید. تامین اشتغال حدود 120 هزار نفر در آب های ساحلی نیز از دیگر نکات قابل توجه این زیربخش می باشد. طی سال های 80ـ1370 میزان تولید آبزیان با نرخ رشد سالیانه 98/1 درصد از 327727 تن در سال 1370 به 399000 تن در سال 1380 افزایش یافته است و در مجموع وضعیت تحقق اهداف این زیربخش در حد 85 درصد بوده است. با یک بررسی کلی دلایل اصلی عدم تحقق کامل اهداف برنامه شیلات طی دوره مورد بررسی را می توان به عواملی چون عدم تخصیص کافی و به موقع اعتبارات، بالا بودن نرخ سود تسهیلات، کمبود پوشش حفاظت منابع دریایی و مشکلات فنی شناورهای صیادی نسبت داد. افزایش تولید آبزیان پرورشی در آب های داخلی از دستاوردهای مهم این زیربخش طی دوره مورد بررسی محسوب می گردد. به نحوی که تولید آبزیان پرورشی از حدود 45 هزارتن در سال 1370 به حدود 74 هزارتن در سال 1380 بالغ گردیده است. درحال حاضر سرانه مصرف آبزیان درکشور ما حدود 5 کیلوگرم است که در مقایسه با میانگین جهانی (حدود 17 کیلوگرم) کمتر از یک سوم می باشد. در این زمینه سازمان شیلات طی سال های اخیر تلاش نموده است با معرفی آبزیان به عنوان غذای سلامتی و انجام تبلیغات لازم درجهت افزایش سرانه مصرف انواع ماهی گام بردارد.