مجتمع تولیدی وصنعتی کیانیان شمال

تاثیر مصرف ماهی و سایر آبزیان بر سلامتی انسان

ماهی بخورید تا سالم باشید .

 گوشت ماهی سرشاراز پروتئین ، ویتامین ها و مواد مورد نیاز بدن است به عقیده کارشناسان و صاحبنظران ، آبزیان می توانند به عنوان یک منبع مطمئن و کاهش دهنده اثرات سوء تغذیه مورد استفاده قرار گیرند .پروتئین حیوانی به ویژه ماهی به دلیل داشتن اسیدهای آمینه لازم و عوامل محرک رشد اثر مهمی در ترمیم بافت ها و سلامتی و شادابی انسان و به طور کلی رشد بدن داردو کمبود این پروتئین سبب عدم تعادل دستگاه عصبی گشته و عقب ماندگی فکری و رنجوری و ضعف جسمانی را در انسان پدید می آورد و مقاومت بدن را در برابر بیماریهای عفونی کاهش می دهد. علی رغم نقش و تاثیر مصرف ماهی و سایر آبزیان در افزایش ضریب سلامتی افراد جامعه، مصرف سرانه آبزیان در کشور ما هم اکنون 5 کیلوگرم است که در مقایسه با مصرف سرانه جهانی ناچیز است. با اینکه در چند سال اخیرتولید ماهی و سایر آبزیان در سطح کشور افزایش چشمگیری داسته است ، ولی هنوز هم درصد بالایی از هموطنان ما رغبت چندانی به خوردن ماهی و سایر آبزیان نشان نمی دهند که بدون شک یکی از علل عمده این امر عدم شناخت کافی از ارزشهای غذایی و دارویی گوشت ماهی و سایر آبزیان است که می طلبد ارزش غذایی و درمانی ماهی و سایر آبزیان در قالب برنامه های دیداری و شنیداری در صدا و سیما، پخش شود و مطبوعات نیز بیش از پیش به این مهم بپردازند.

ارزش غذایی ماهی و سایر آبزیان

ماهی و سایر آبزیان حدود 20 درصد از پروتئین حیوانی مورد نیاز بشر را تامین می کند. گوشت ماهی و سایر آبزیان حاوی پروتئین، چربی، ویتامینها و مواد معدنی است که هر کدام را به طور مختصر مورد بررسی قرار می دهیم.

الف- پروتئین موجود در ماهی و سایر آبزیان:

پروتئینها از اسیدهای آمینه تشکیل شده اند و اختلاف پروتئین ها به ترکیب اسیدهای آمینه، نحوه قرار گرفتن آنها در زنجیره پروتئین (مستقیم، مارپیچ، چین دار) است. این تفاوت باعث تفاوت در مزه عضلات مرغ و گاو و ماهی و سایر آبزیان می شود. گوشت ماهی و سایر آبزیان هر 10 نوع اسید آمینه ضروری که باید در غذا وجود داشته باشد را دارد.میزان متوسط پروتئین در ماهی ها 19 درصد است و از نظر هضم پذیری برتری خاصی  نسبت به سایر پروتئین های حیوانی دارد. که هضم آن حدود 89 تا 96 درصد و میزان هضم پذیری ماهی آزاد تا 99 درصد اندازه گیری شده است. عضلات ماهی از نظر اندازه و طول فیبرها یا رشته های عضلانی طول کمتری دارند.

ب- چربی های موجود در گوشت ماهی و سایر آبزیان

 مواد چرب، گروهی از ترکیبات آلی هستند که از نظر غذایی اهمیت زیادی دارند. از اعمال مهم مواد چرب علاوه بر تامین انرژی می توان به رساندن اسیدهای چرب ضروری که بدن توان تولید آنها را ندارد و باید در غذا موجود باشد اشاره کرد.

اسیدهای چرب ضروری عبارتند از : اسید لینولینیک، اسید آراشیدونیک، و اسید لینولینک. گوشت ماهی و سایر آبزیان دارای اسیدهای چرب امگا-3 است که موجب کاهش کلسترول خون و مانع انباشت آن در جداره رگها می شود. از خواص دیگر مواد موجود در چربی می توان به ویتامین های موجود در این مواد مانند ویتامینهای E-K-A-D اشاره کرد که چنانچه ها یک از این ویتامین ها به بدن نرسند، عوارض ناشی از آنها خطرناک خواهد بود.

ج- ویتامین های موجود در گوشت ماهی و سایر ابزیان

بیشتر اعمال حیاتی بدن به کمک ویتامین ها انجام می شوند. در حقیقت می توان آنها را کاتالیزورهای زیستی نامید. ویتامین ها در انتقال انرژی و تنظیم سوخت و ساز بدن نقش مهمی دارند و چون بیشتر آنها در بدن تولید نمی شوند باید همراه مواد غذایی به بدن برسند. در غیر این صورت عوارض ناشی از کمبود آنها ضاهر می شوند.ویتامین ها به دو دسته محلول در چربی شامل K- A- E-D و محلول در آبC-B  تقسیم می شوند. در این میان ویتامین A شامل دو نوع A1 , A2 است. ویتامین A1 در کبد ماهیان آب شور بیشتر بوده و دیگری در کبد ماهیان آب شیرین زیادتر است. ماهی آزاد و ساردین مقدار زیادی ویتامین در عضلات خود دارند و مقداری نیز در کبد ذخیره می کنند.

ماهی و سایر آبزیان جزو موتد غذایی دارای ویتامین D هستند و این ویتامین در آبزیان آب شیرین هم زیاد است. ویتامین E در روغن ماهی و روغن کبد ماهی موجود می باشد و از بروز برخی بیماریها جلوگیری می کند.

د- مواد معدنی موجود در گوشت ماهی و سایر آبزیان

مواد معدنی در اعمال حیاتی بدن اهمیت زیادی دارند که در ماهی و سایر آبزیان به وفور یافت می شوند.در هر کیلو ماهی هوور (تن ماهیان) به طور متوسط 4/0 گرم کلسیم وجود دارد.در هر کیلو ماهی قباد 3/3 تا 4/7 گرم فسفر وجود دارد.7/0درصد وزن ماهی قزل الا شامل گوگرد است.

به ازای هر 100 گرم گوشت ماهیان آب شیرین 34 تا 96 میلی گرم سدیم وجود دارد.در هر 100 گرم گوشت ماهی قزل آلا به میزان 345 تا 440 میلی گرم پتاسیم وجود دارد.

در هر 100 گرم گوشت ماهی تازه 4/0 تا 6/0 میلی گرم مس وجود دارد. انواع ماهیان و صدفها و سخت پوستان از نظر ید، بسیار غنی هستند و در هر 100 گرم گوشت ماهی کپور 7/1 میکرو گرم ید وجود دارد.

در 100 گرم گوشت ماهی 3/0 تا 7/0 میلی گرم روی یافت می شود.

لازم به ذکر است که سایر آبزیان نیز مانند ماهی سرشار از مواد معدنی هستند.

ارزش دارویی ماهی و سایر آبزیان

گوشت ماهی و سایر آبزیان با داشتن اسید های چرب امگا-3 در تنظیم فعالیت سلول های بدن و محافظت از آنها در برابر بیماری ها و فشار های عصبی و تومور ها نقش مهمی دارند . اسیدهای چربی امگا-3 موجب کاهش کلسترول خون شده و در کاهش تصلب شرایین و سکته های قلبی و مغزی موثرند و نیز باعث کاهش رشد غدد سرطانی می شوند .

این مواد سبب انبساط عروق و در نتیجه کاهش فشار خون می گردند. در معالجه بسیاری از بیماری ها پزشکان گوشت ماهی و سایر آبزیان را به گوشت های قرمز یا یا مرغ ترجیح می دهند (به ویژه بیماری های دستگاه گوارش ) در گزارش ها آمده که گوشت ماهی سیستم گوارش را بیش از گوشت قرمز تحریک کرده و هضم پذیری بیشتری دارد.کمبود مس در انسان موجب کم خونی می شود که با مصرف ماهی و سایر آبزیان مس مورد نیاز بدن تامین می شود و امروزه دانشمندان ثابت کرده که گوشت ماهی و سایر آبزیان به دلیل دارا بودن فسفر نقش بسزایی در ضریب هوشی کودکان دارد .

ماهی و سایر آبزیان با داشتن ید از بروز گواتر جلوگیری می کند .

امروزه ویتامین E را به عنوان داروی جلوگیری از پیری مصرف می کنند و گوشت ماهی به عنوان منبع سرشار از این ویتامین در به تاخیر انداختن پیری موثر است .

ویتامین A یک عامل مقاومت بدن در برابر بیماری ها بوده ( به خصوص عفونت ها )و ویتامین D از بروز عیوب استخوانی جلوگیری می کند که هر دو در گوشت ماهی ها فراوان هستند . از روغن ماهی و روغن کبد ماهی برای درمان بیماری های استخوانی و روماتیسم استفاده می شود .

بنابراین میتوان در مجموع گفت :

1 – گوشت ماهی دارای پروتئین مرغوب با قابلیت هضم آسان و ضریب هضمی تا 96 درصد است.

2 – مصرف گوشت ماهی و سایر آبزیان در پیشگیری از بروز بیماری های قلبی – عروقی نقش مهمی دارد زیرا درصد بالایی از گوشت ماهی از نوع اشباع نشده بوده و موجب کاهش میزان چربی و کلسترول خون می گردد .

3 – گوشت ماهی و سایر آبزیان سرشار از ویتامین های مختلف است .

4 – مواد معدنی موجود در گوشت ماهی نظیر فسفر ، کلسیم ، منیزیم ، مس ، ید و... اثر مهمی بر سلامتی دارد.

5 – مصرف ماهی و سایر آبزیان سبب رشد بهتر ، افزایش ضریب هوشی ، سلامتی و افزایش طول عمر شده و از بیماری های گواتر ، پوسیدگی دندان ، فشار خون و تصلب شرایین جلوگیری می کند .

6 – گوشت ماهی دارای کلیه اسیدهای آمینه ضروری مانند لیزین ، لوسین ، آرژنین ، هیستیدین ، والین ، تریپتوفان و ... می باشد .

7 – مصرف ماهی و سایر آبزیان اثرات فراوانی در درمان بیماری ها مانند فشار خون ، روماتیسم ، ذات الریه ، سردرد های میگرنی ، بیماری های کلیوی ، گواتر ، آسم و تومورهای بد خیم دارد .

   آبزیان سالم ترین برنامه غذایی جهان

اصول غذایی آسیایی بسیار ساده است . آسیایی ها برعکس غربی ها پروتئین مورد نیاز خود را نه از شیر و گوشت بلکه از برنج و حبوبات و ماهی تامین می کنند . خوردن دانه ها و تخمه گیاهان نیز در تامین این پروتئین موثر است .برنامه غذایی آسیایی ها بر خلاف تصور همه ، از سالم ترین برنامه های غذایی جهان شناخته شده. پیش از این تصور می شد که مصرف زیاد برنج و نان و حبوبات در غذای مردم آسیا تنها به این خاطر که شکم این ساکنان فقیر جهان را پر کند ، تصور بر این بود ( و هنوز هم هست ) که این خوردنی ها ارزش غذایی چندانی ندارد در صورتی که تحقیقات جدید نشان میدهد که غذاهای آسیایی از سالم ترین و البته مقوی ترین غذاهاست . آسیایی ها کمتر از  مردمان چهار قاره دیگر دنیا به بیماری های قلبی و سرطان مبتلا می شوند و این حقیقت انکار نشدنی ، موفقیت رژیم غذایی شرقی را به جهانیان ثابت کرده است .البته در این مقاله وقتی به آسیاییها اشاره می کنیم منظورمان به طور خاص مردم کشور های ژاپن ، کره ، ویتنام ، چین و هند است . حقیقت این است که رژیم غذایی ایران با این کشور ها اندکی مشابه است ، اما این بدان معنی نیست که ما به گونه ای سالم و بهداشتی غذا میخوریم . مسلما" ایرانی ها راحت تر از غربی ها می توانند رژیم غذایی خود را به آسیایی ها نزدیک کنند ، اما این کار نیازمند برنامه ریزی و البته ریاضت کشی است . امروزه کمتر ایرانی اصیلی حاضر است روی غذای چرب خط بکشد و غذای خشک و بخار پز چینی را از گلو پایین دهد .در اروپا و آمریکا اوضاع بدتر است و کسی حاضر نیست همبرگر های مک دونالد و کینگ برگر را رها کند و ترب پخته گاز بزند .

در غذاهای آسیایی به ندرت گوشت ، تخم مرغ و مرغ استفاده میشود و این مواد در غذاها تنها نقش طعم دهنده یا تزئین  را دارند . ارتباط غیر قابل انکار گوشت با بیماری های قلبی نشان می دهد آسیایی ها از دیرباز میدانستند که باید از خوردن این ماده پرهیز کنند .

در اساطیر ایران  خوردن گوشت به ضحاک نسبت داده شده است . در شاهنامه فردوسی هم آمده که جمشید و ضحاک بودند که از راه راست خارج شدند و گوشت خواری در میان مردم رواج دادند

رزیم غذایی آسیایی ها از سرطان جلوگیری میکند . وفور میوه و سبزیجات در این غذاها سبب شده تا بدن آنها( و شاید ما) از مواد فیبری به اندازه کافی بهره مند شود . این مواد با ویتامین های سرشار خود نیز بدن را در برابر بیماری های عفونی واکسینه می کنند .   

   ماهیان استخوانی و گروه ماهیان سردابی

  این گروهدر بین ماهیان بیشترین روغن امگا سه را دارد

 این تحقیق با صرف هزینه بالاو ظرف مدت یك و نیم‌سال با هدف پاسخگویی به اینكه در كدام نوع از ماهیهای موجود دردریای خزر و در كدام قسمت از اندامهای این آبزی بیشترین میزان امگا سه و اسید چرب وجود دارد، انجام شده است. این ماهییان‌ازمنابع بسیارغنی‌پروتئین، ویتامین‌های آهن و زنجیره‌ای طولانی از امگا سه و امگا شش و اسیدهای چرب سودمندرا در خوددارند كه بدن انسان قادر به تامین و ساخت آن نیست و باید آنها را از طریق رژیم غذایی مناسب دریافت كند.  چربی موجود در این ماهییان جزو چربیهای اشباع نشده است كه مصرف آن توسط انسان موجب كاهش تری گلسریدخون و افزایش چربی مفید می‌شود ومانع از لخته شدن خون و بی‌نظمی فعالیت قلب می‌شود و ضربان قلب را به ویژه در فعالیتهای شدید بدن كاهش می‌دهد.

گزارش بهداشتی :
مصرف ماهی به سبب دارا بودن امگا سه و اسید چرب همچنین برای سایر بیماریهای قلبی نظیر رماتیسم مفصلی، انواع سرطانها و آسم مفید است و در بانوان باردار از طریق گردش خون به جنین می‌رسد و موجب رشدمغزی جنین می شود و در چهارماه اول تولد نوزاد از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل و باعث افزایش ضریب هوشی نوزاد می‌شود.

 بر اساس تحقیق یاد شده، سر و كبد ماهی بیشترین میزان امگا سه را داراست به همین دلیل به شركتهای دارویی تولیدكننده كپسول امگا سه توصیه می‌ شودبرای تهیه این كپسول از این دو عضو ماهی بیشتر استفاده كنند.

 بر اساس تحقیقات انجام شده در جهان، ماهی‌هایی كه در آبهای سرد وجود دارند بیشتر از آبهای گرم حاوی امگا سه

هستند و خلیج فارس  ودریای خزر نیز جزو آبهای نسبتا سرد است. انواع ماهی موجود درخلیج فارس كه بیشترین میزان امگاسه و اسید چرب برخوردارند عبارتند از قزل آلای رنگین كمان،راشگو،سرخو، شوریده، قباد.آزاد،سفید

 با هشدار به اینكه شمار مبتلایان به بیماریهای قلب و عروق در كشور روبه افزایش است،  مصرف ماهی در دو تا سه نوبت از وعده‌های غذایی هم برای مبتلایان به بیماریهای قلبی و عروقی لازم و مفیداست وهم‌درپیشگیری از مبتلا شدن به این بیماری نقش موثری دارد. لذا مصرف سه وعده غذايي ماهي در هفته خطر ابتلا به حمله قلبي را کاهش مي‌دهد  باتوجه به این که مصرف سرانه ماهي در ايران يک سوم استاندارد جهاني است  در این راستا می بایست فعالیت جدیتری صورت بگیرد .

 اهميت جايگاه غذاهاي دريايي در الگوي تغذيه
 با توجه به اهميت خاصي که مصرف ماهي و پس از آن ميگو بر تأمين سلامت ما دارد، بايد گفت از نظر منابع پروتئيني، ماهي کاملا" مشابه گوشت قرمز(گوسفند و گاو) و نيز مرغ است، با توجه به اين نکته که مقدار پروتئين در گونه‌هاي مختلف ماهي بسيار متغير است و آن هم بسته به ميزان چربي است که در ماهي‌ها وجود دارد. وجه تمايز ماهي از انواع پروتئين‌هاي مشابه نوع چربي‌ است که در ماهي وجود دارد که ماهيت آن، با نوع روغن موجود در گوشت‌هاي قرمز و نيز روغن موجود در گوشت ماکيان، متفاوت است که البته اين روغن ماهي با روغن کبد ماهي از نظر ميزان ويتامين Aو Dمتفاوت است اما وجه تشابه آنها، وجود اسيدچرب امگا 3 در آنهاست. ميزان مورد نياز ماهي در الگوي غذايي هر فرداز نظرعلمي ثابت شده که به دليل وجود اسيد چرب امگا 3 در ماهي، در افرادي که در هفته 2 تا 3 وعده غذايي ماهي مصرف کنند، خطر ابتلا به حمله قلبي به صورت چشمگيري کاهش مي‌يابد.بررسي‌هاي انجام شده در دنيا نشان داده است که آمريکايي‌ها در بين کشورهاي غربي به علت مصرف زياد گوشت قرمز و چربي جامد، بيشترين آمار بيماران قلبي وعروقي را دارند و ژاپني‌ها چون بالاترين مصرف سرانه ماهي در دنيا را دارند پايين‌ترين آمارهاي ابتلا به امراض قلبي و عروقي را به خود اختصاص داده‌اند.

لذا هرفرد مي‌تواند با مصرف 2 تا 3 وعده ماهي درهفته، به صورت بنيادي براي پيشگيري و عدم ابتلا به بيماري‌هاي قلبي و عروقي سرمايه‌گذاري کند.اگر تعداد وعده‌ها از3 بار به 5 بار افزايش يابد ميزان کاهش ديگر محسوس نيست و به عبارت ديگر مي‌توان گفت مصرف 2 تا 3 وعده ماهي درهفته ضروري است و اگر کسي مصرف خود را تا 5 بار بالا ببرد بهتر است، اما تفاوت آماري معني‌داري بين 3تا 5 وعده وجود ندارد.

کنسرو ماهي:
منظور از مصرف ماهي،فقط مصرف کنسروماهي نيست زيراهنگام تهيه کنسروماهي، روغن حاوي امگا سه آن را خارج مي‌کنند و به آن روغن مايع نباتي اضافه مي‌کنند و لذا کنسروماهي ارزش غذايي ماهي را ندارد، زيرا ارزش خاص ماهي، به روغن آن است وگرنه همانطور که عنوان شد از نظر پروتئيني ماهي مشابه با ساير گوشت‌هاي مصرفي ماست.
 تأثير ماهي بر پيشگيري ازانواع بيماري‌ها
 روغن‌هايي که امگا 3 دارند به صورت کلي در پيشگيري از خيلي از بيماري‌ها نقش دارند مثلا" در بيماران مبتلا به آرتريت روماتوئيد که از مشکلات و دردهاي مفصلي شديد رنج مي‌برند، مصرف روغن‌هاي حاوي امگا 3 حکم داروي مسکن و حتي درمان دارد.با توجه به وجود ويتامين Aدر روغن ماهي که يک آنتي‌اکسيدان است، مصرف اين ماده، از سرطان هم پيشگيري مي‌کند ضمن اينکه در سلامتي پوست و بينايي نيز، بسيار موءثر است.

درصد امگاسه در چه نوع ماهي بيشتر است؟
تفاوت موجودي در رابطه با ميزان امگا سه در ماهي بيشتر جنبه علمي دارد اما از نظر کاربردي اين تغيير جزئي است.
مثلا" ماهي سفيد شمال و ماهي شوريده جنوب امگاسه بيشتري دارند امابه صورت کلي شما هر نوع ماهي‌ که بخوريد امگا سه دارد که براي شما کافي است.

مصرف سرانه ماهي در جهان
 14 تا 15 کيلوگرم است يعني مصرف ما حدود 33 درصد مصرف سرانه جهاني است و اين به شرايط آب و هوايي کشور ما برمي‌گردد که هم مناطق کويري و گرم زياد داريم که ماهي هم زود فاسد مي‌شود و انتقال و جابجايي آن يک مقداري مشکل است.
 چگونه مي‌توان ماهي را در الگوي غذاي هفتگي يک فرد قرارداد؟
 ذائقه فرد از زماني که مادراز 6ماهگي غذاي کمکي را شروع مي‌کند شکل مي‌گيرد بنابراين هيچ‌وقت نمي‌توان سن خاصي را به عنوان مناسب‌ترين سن براي مصرف بيشتر ماهي عنوان کرد. اگر انسان توجه داشته باشد مي‌بيند که فرد 50-40 ساله‌اي که داراي گرفتگي عروق کرونر مي‌شود و سکته مي‌کند، به صورت ناگهاني دچار اين عارضه نشده است، بلکه اززماني شروع شده که مادرش به او غذاي کمکي داده و معده وي را با غذاي پرشکر و پرنمک و پرچرب(با روغن‌هاي جامد) و تنقلات فاقد ارزش غذايي همچون چيپس، پفک و نوشابه آشنا کرده است.بررسي ضايعات عروقي نشان مي‌دهد که اين مشکلات از سن 16تا 25 سالگي ظاهر شده است و اين بدين معناست که ما گرفتگي عروق قلبي‌مان را به تدريج از همان بچگي شکل مي‌دهيم. بنابراين نمي‌توانيم براي پيشگيري از گرفتگي عروق سن فرضا" 45سالگي را براي مصرف پيشنهاد کنيم. زيرا شکل‌گيري اين مشکل به زمان قبل برمي‌گردد.ما از همان کودکي الگوي غذايي فرزندمان را مي‌سازيم پس لازم است که والدين هم خودشان مرتبا" ماهي مصرف کنند و هم آن را در الگوي غذايي کودک قرار دهند.اگر والديني به خاطر بيماري خود(مثل تري گليسيريد و يا کلسترول بالا) مصرف ماهي را شروع کنند بدون اينکه برنامه‌ريزي قبلي در الگوي غذايي خود داشته باشند، قطعا" تأثير چنداني بر ذائقه کودک و گرايش او به مصرف ماهي نخواهند داشت.
عادت غذايي در درازمدت تأثيرات سوئي بر بدن از نظر آسيب‌پذيري در برابر انواع بيماري‌ها خواهد داشت به عنوان مثال خانمي که روزي يک ليوان نوشابه مي‌خورد خطر بروز پوکي استخوان را براي خود 3 برابر مي‌کند.

عادت تغذيه‌اي در کشورمان
ما يک کشور در حال گذار از نظر الگوي تغذيه‌اي‌مان هستيم و متأسفانه داريم عادات سنتي غذايي والدين خودمان مثل نان و پنير و سبزي را کنارمي‌گذاريم و به جاي آن کورن فلکس را جايگزين مي‌کنيم اين جايگزين ممکن است ذائقه‌پسندتر باشد اما مردم ما بايد توجه داشته باشند که محبت واقعي به کودکان دادن غذاهاي ذائقه‌پسند اما فاقد ارزش غذايي نيست زيرا اين رفتار باعث مي‌شود کودک غذاي اصلي خود را نخورد و رشدآنان دچار آسيب شود و در آينده هم به مشکلات فشار خون و بيماري‌هاي قلبي و عروقي و مرض قند مبتلا شود.اين درست است که در سنين بالاتر نياز بيشتري به مصرف ماهي وجود دارد اما اگر فرد از کودکي ماهي بخورد ديگر به مرحله‌اي نمي‌رسد که رگهايش بگيرد. ميزان تأثير مصرف ماهي پس از دوران يائسگي در خانم‌ها براي حفظ سلامت
 خانم‌ها تا زماني که يائسه نشده اند از وجود هورمون زنانه به عنوان يک بيمه اختصاصي و ويژه براي حفظ سلامت قلب و عروق و پوکي استخوان برخوردارند زيرا مانع بالا رفتن تري‌گليسيريد و کلسترول در بدن خانم‌ها مي‌شود اما به محض از بين رفتن اين چتر حمايتي، بالا رفتن کلسترول آغاز مي‌شود.بنابراين اگر خانمي قبل از دوران يائسگي، ماهي نمي‌خورد، پس از اين دوران، مصرف ماهي براي حفظ سلامت او الزامي مي‌شود.

     تاثير انواع غذاهاي دريايي بر سلامت افراد
مصرف انواع غذاهاي دريايي در طول هفته،از بروز بسياري از انواع سرطان‌ها در انسان پيشگيري مي‌کند.
 مرگ وميرهاي ناگهاني در افرادي که به صورت منظم ازانواع آبزيان در رژيم غذايي خود استفاده مي‌کنند بسيار کمتر از ديگران است.
براساس آمارها، ميزان ابتلا به سرطان دهان، مري، معده، رکتوم، پانکراس، صفرا، پستان، تخمدان، کليه و تيروئيد در خانواده‌هايي که ازدوران کودکي ماهي و غذاهاي دريايي مصرف کرده‌اند، به ميزان چشمگيري پايين‌تر از ساير خانواده‌هاست.
 يکي ازعلل ابتلاي مردان به سرطان پروستات، توليد ترکيبي به نام سيلکواکسيژ فاز 2 و پروستاگلاندين E2از اسيد چرب آراشيدونيک در بدن است که اسيدهاي چرب امگا 3 موجود در ماهي، تشکيل اين ترکيبات را در بدن مهار مي‌کند.از نظر علمي ثابت شده که به دليل وجود اسيدچرب امگا 3 در ماهي، در افرادي که در هفته 2 تا 3 وعده غذايي، ماهي مصرف کنند، خطرابتلا به حمله قلبي به صورت چشمگيري کاهش مي‌يابد
آمريکايي‌ها در بين کشورهاي غربي به علت مصرف زياد گوشت قرمز و چربي جامد، بيشترين آمار بيماران قلبي و عروقي را دارند و ژاپني‌ها چون بالاترين مصرف سرانه ماهي در دنيا را دارند پايين‌ترين آمارهاي ابتلا به امراض قلبي وعروق رابه خود اختصاص داده‌اند
عادات غذايي در درازمدت تأثيرات سوئي بر بدن از نظر آسيب‌پذيري در برابر انواع بيماري‌ها خواهد داشت.

تنگی نفس (آسم ( درکودکانی که در رژیم غذایی آنها ماهی وجود دارد نسبت به سایر کودکان، کمتر مبتلا به بیماری آسم می شوند.

مغز و چشم – به این دلیل که ماهی سرشار از اسید چربی به نام امگا 3 می باشد، سلامت بافت های ویژه مغز را تضمین نموده و سلامت شبکیه چشم را نیز به مراتب ارتقا می بخشد.

بیماری های قلبی-عروقی – اگر به طور هفتگی از ماهی مصرف شود، ریسک ابتلا به بیماری های قلبی و به ویژه سکته تا حد بسیار زیادی کاهش پیدا می کند چرا که ماهی از لخته شدن خون جلوگیری نموده، قابلیت ارتجاعی رگ های خونی را بهبود می بخشد، فشار خون را کاهش می دهد، چربی خون را پایین می آورد و کلسترول "خوب" خون را نیز افزایش می دهد.

از دست دادن حافظه – افراد مسنی که در طول هفته حداقل یک مرتبه از ماهی و یا سایر خوراک های دریایی استفاده می کنند، خطر کمتری در ابتلا به بیماری های مربوط به از دست دادن حافظه از جمله آلزایمر آنها را تهدید می کند.

افسردگی – افرادی که به طور مستمر از ماهی استفاده می کنند کمتر دچار افسرگی می شوند. (افسردگی ارتباط مستقیم با میزان امگا 3 موجود در مغز دارد.)

دیابت – ماهی به افرادی که مبتلا به بیماری دیابت هستند کمک می کند تا راحت تر بتوانند میزان قند موجود در خون خود را کنترل کنند.

بینایی – کودکانی که از شیر مادر تغذیه می کنند و مادران آنها در رژیم غذایی خود از ماهی استفاده می نمایند دارای قدرت بینایی بهتری نسبت به سایر کودکان می باشند. دلیل این امر ذخیره امگا 3 در شیر مادر و انتقال آن به کودک می باشد.

بیماری های التهابی – مصرف مکرر ماهی علائم بیماری هایی نظیر رماتیسم مفصلی، سوریاس، و بیماری هایی که منجر به ایجاد نقص در سیستم ایمنی بدن می شوند را تا حد بسیار زیادی کاهش می دهد.

وضع حمل زودرس – مصرف ماهی در طول دوران بارداری، امکان زایمان کودک نارس و همچنین زایمان زود هنگام را تا حد بسیار زیادی کاهش می دهد.

   فوايد و خواص ماهي

وزارت بهداشـت و درمـان استرالیا طبق تحقیقات اخیر خوداعلام نموده که شهروندان استرالیایی می بایست در رژيم غـذایی خـود بیشــتر از ماهی استفاده کنند. ماهی دارای چــــربی بسیار پایینی می باشد، میزان پروتئین در آن بالابــــوده و منبع مناسب اسید های چرب امگا 3 می باشد.
تحـــــقیقات گویای این مطلب هستند که استفاده مکرر ازماهی در وعده های غذایی– یک یا دو وعده در طول هفته ریسک ابتلا به بیماری در هر سنی را کاهش می دهد.از این نوع بیماری ها می توان به آسم در کودکان و سرطان پروستات در بزرگسالان اشاره کرد. اگر بخواهیم که مزایای ماهی در طبخ از میان نرود، بهتر است آنرا بصورت آب پز، بخار پز، و کبابی مصرف کنیم.

مزایای مصرف ماهی

ماهی غذایی است سرشار از اسیدهای چرب و امگا 3. میزان روزانه امگا 3 پیشنهادی که از طریق ماهی به بدن می رسد 200-600 میلی گرم برآورد شده است. این میزان برای گیاهان، رقمی در حدود 1-2 گرم می باشد. انواع ماهی های مختلفی که در این قسمت معرفی شده اند، در هر وعده شامل 60 گرم امگا 3 هستند.

• ماهی آزاد (تازه) 1.200 mg
• ماهی دودی 1.000 mg
• ماهی تن 500 mg
• کلیکا 1.500 mg
• ماهی قزل آلا (تازه) 350 mg
•  ماهی سفید 300 mg
• کوسه ماهی (فلس دار) 250 mg
• میگو 200 mg
• کپور دریایی 170 mg
• انواع ماهی های دریایی 7 mg

مقایسه میزان امگا سه موجود در 60 گرم از سایر غذاها:

• دو برش نان سفید به همراه روغن ماهی 27 mg
• یک تکه گوشت گاو و یا گوساله 40 mg
• تخم مرغ به همراه روغن ماهی 200 mg
• مارگارین غنی شده با روغن ماهی 60 mg
• یک تخم مرغ معمولی 40 mg
• بهترین منبع امگا 3 ماهی است نه قرص ها و کپسول های روغن ماهی. روغن ماهی  ومصرف ماهی ریسک ابتلا به بیماری های قلبی را کاهش می دهد

هزاران هزار مطالعه و تحقیقات مختلف بر روی تاثیرات ماهی و یا روغن ماهی بر روی کاهش فاکتورهای ریسک ابتلا به بیماری های قلبی انجام شده است. در بررسی که در ژورنال پزشکی بریتانیا چاپ و منتشر شد، به صورت اکید پیشنهاد شده بود که برای جلوگیری از حملات قلبی به ویژه در افرادی که مبتلا به نارسایی های عروقی هستند، مصرف ماهی و یا روغن ماهی ضرورت دارد. نحوه عملکرد امگا 3 و طرز کار آن در جلوگیری از بیماری های قلبی هنوز مشخص نشده، اما گمان می رود که ماهی با کاهش میزان تری گلیسرید و همینطور فشار خون از لخته شدن خون جلوگیری نموده و ماهیت ضد التهابی به رگ های خونی می بخشند.

هشدار نسبت به مصرف جیوه

هر چند پیشنهاد می شود که درطول هفته یک یا دو وعده ماهی کمک بسیار زیادی به حفظ سلامت انسان ها می کند اما باید از انواع ماهی هایی که حاوی مقادیر زیادی جیوه هستند خودداری نماییم. تجمع بیش از اندازه جیوه در بدن باعث ایجاد اختلال در سیستم عصبی شده و نهایتاً منجر به بی حسی و خارش انگشتان دست، پا و لب ها می شود. گسترش بیش از اندازه آن سبب می شود تا کودکان دیرتر از موعد مقرر صحبت کردن و راه رفتن را شروع کنند. از دیگر موارد مخرب آن هم می توان به دردهای مفصلی و ماهیچه ای، و بالا بردن ریسک حملات قلبی اشاره کرد. ماهی هایی که دارای مقادیر بالایی از جیوه می باشند، عبارتند از: کوسه ماهی، مارلین، اره ماهی، نیزه ماهی، ماهی های درخشان، ماهی روغنی اروپای شمالی، و ماهی نارنجی دریایی.

هشدارهای بهداشتی در خصوص مصرف آبزیان

 خانم های باردار، کسانیکه به تازگی صاحب فرزند شده اند، کودکان زیر 6 سال، و خانم هایی که تصمیم به باردار شدن دارند، باید از مصرف این نوع ماهی ها خودداری نمایند. اگر جزء آن دسته از افرادی هستید که خودتان به ماهیگیری علاقه دارید، بهتر سعی کنید که حتی الامکان در آب های آلوده ماهیگیری نکنید. گونه هایی از ماهی که به سبب غریزه از کف نهرها تغذیه می کنند، مانند گربه ماهی، آلاینده های بیشتری را به شکم خود فرو می برند. ومصرف انان تهدیدی بر سلامتی خواهد بود

  برش های مختلف ماهی

انواع برش های ماهی عبارتند از:

• فیله – جناح سینه و یا پهلوی ماهی که فاقد استخوان می باشد.
• ماهی کامل – در این نوع برش، سر و باله ها از بدن ماهی جدا نمی شوند، اما اعماء و احشا و شش های ماهی بیرون کشیده می شوند.
• استیک – برخی قسمت های ماهی از بدن آن جدا می شود.
• پاک شده – درون ماهی به طور کلی بیرون آورده می شود.

  راههای مناسب طبخ ماهی

نحوه طبخ ماهی به شیوه درست عبارت است از:

• طبخ در فر – شکاف های کوچکی را در تمام قسمت های بدن ماهی ایجاد کنید، آن را درون یک ظرف روغنی شده قرار داه و سر تا سر آن آنرا با فویل بپوشانید. برای طعم بهتر می توانید از گیاهان معطر، آبلیمو، و روغن زیتون نیز استفاده کنید. آن را در درجه حرارات 180 درجه سانتیگراد قرار داده و مکرراً آنرا چرب نمایید.
• نیمه سرخ شده – ماهی را خشک کرده و آنرا در آرد سوخاری بغلتانید. مقداری روغن یا یک غالب کره در داخل ماهیتابه بیندازید و با شعله آرام ماهی را سرخ نمایید.
• بریان شده – شکاف هایی را در تمام قسمت های بدن ماهی ایجاد نمایید تا گرما به همه جای آن نفوذ کند. سپس آنرا در کباب پزی که قبلاً داغ کرده اید، بگذارید و بطور مرتب آنرا چرب کنید.
• آب پز - این نوع طبخ برای ماهی های فلس دار مناسب نیست. ماهی را در آب نیمه جوش بیندازید، و بعد به آرامی آب را جوش بیاورید.
• بخار پز – ماهی را درون بخارپز و یا بشقابی که بر روی یک قابلمه آب در حال جوش گذاشته اید، قرار دهید. در حالت دوم باید روی ماهی را بپوشانید.

مدت زمان مقتضی برای طبخ

برای محاسبه مدت زمان طبخ به منظور حفظ ویتامین ها و سایر مواد مغذی، باید میزان گوشت و ضخامت ماهی را اندازه گیری کنیم. مدت زمان های پیشنهادی عبارتند از:

ماهی به ضخامت 1 سانت 3 دقیقه در فر، 4 دقیقه نیم سرخ شده، 5 دقیقه بریانی، 8 دقیقه آب پز، 3 دقیقه بخار پز. ماهی به ضخامت 2 سانت 11دقیقه در فر، 7 دقیقه نیمه سرخ شده، 6 دقیقه بریانی، 10 دقیقه آب پز، 7 دقیقه بخار پز. ماهی به ضخامت 3 سانت 15 دقیقه در فر، 10 دقیقه نیمه سرخ شده، 9 دقیقه بریانی، 12 دقیقه آب پز، 11 دقیقه بخارپز.

ماهی به ضخامت 4 سانتيمتر: 20 دقیقه در فر، 13 دقیقه نیمه سرخ شده، 11 دقیقه بریانی، 13 دقیقه آب پز، 14 دقیقه بخار پز.

مدت زمان مقتضی برای طبخ انواع فریز شده آبزیان

برای طبخ ماهی های فریز شده باید ضخیم ترین قسمت گوشت را اندازه گیری کرده و زمان طبخ را مطابق با آن تنظیم نمایید. پیشنهاد های اصولی به شرح زیر می باشد:

ضخامت 1 سانتيمتر: 17 دقیقه در فر، 7 دقیقه نیمه سرخ شده، 12 دقیقه بریانی، 10 دقیقه آب پز، 5 دقیقه بخار پز.

ضخامت 2 سانتيمتر: 22 دقیقه در فر، 11 دقیقه نیمه سرخ شده، 15 دقیقه بریانی، 15 دقیقه آب پز، 11 دقیقه بخارپز.

ضخامت 3 سانتيمتر:  35 دقیقه در فر، 15 دقیقه نیمه سرخ شده، 24 دقیقه بریانی، 22 دقیقه آب پز، 13 دقیقه بخار پز.

ضخامت 4 سانتيمتر:  39 دقیقه در فر، 18 دقیقه نیمه سرخ شده، 28 دقیقه بریانی، 28 دقیقه اب پز، 16 دقیقه بخار پز.

رعایت احتیاط

ماهی ها در بسته بندی های مختلف به بازار عرضه می شوند اما بهتر است در خرید آنها دقت بیشتری به خرج دهیم. برخی از ماهی ها به صورت غیر قانونی صید می شوند (با توجه به قوانین مصوب برای حمایت از پرندگان و چهارپایان) و برخی دیگر از انواع آنها در جریان ماهیگیری بازرگانی کشته می شوند.

نکات ضروری

مصرف یک یا دو وعده ماهی در طول هفته شما را در مقابل دسته ای از بیماری ها از آسم کودکی گرفته تا سرطان پروستات بزرگسالی، مصون نگه می دارند.

بهترین شیوه مصرف ماهی به صورت قرار دادن آن در فر، آب پز و بخار پز کردن و بریانی می باشد.

از ماهی هایی که دارای میزان بالایی جیوه هستند، خودداری کنید.

خانم های باردار، خانم هایی که قصد بارداری دارند، و کودکان زیر 6 سال باید در انتخاب ماهی دقت بیشتری به خرج دهند.